انواع قلاویز و کاربرد هرکدام؛ راهنمای انتخاب و خرید قلاویز

انواع قلاویز و کاربرد هرکدام؛ راهنمای انتخاب و خرید قلاویز

قلاویز یکی از ابزارهای مهم در ماشین‌کاری و تعمیرات صنعتی است که برای ایجاد رزوه داخلی در سوراخ‌ها استفاده می‌شود. انتخاب قلاویز مناسب، تأثیر مستقیمی بر کیفیت رزوه، طول عمر ابزار و جلوگیری از شکستن قلاویز دارد.

اما هنگام خرید، فقط دانستن سایز قلاویز کافی نیست؛ نوع سوراخ، جنس قطعه، استاندارد رزوه و جنس خود قلاویز نیز اهمیت زیادی دارد.

✅️ انواع قلاویز و کاربرد هرکدام

 

۱. قلاویز دستی

قلاویزهای دستی معمولاً در سه نوع پیشرو (Taper)، میان‌رو (Plug) و ته‌رو (Bottoming) تولید می‌شوند.

- قلاویز پیشرو: دارای قسمت مخروطی بلندتر است و شروع رزوه‌کاری را آسان می‌کند.

- قلاویز میان‌رو: کاربرد عمومی دارد و برای بسیاری از سوراخ‌های عبوری و کور مناسب است.

- قلاویز ته‌رو: قسمت مخروطی بسیار کوتاهی دارد و برای ایجاد رزوه تا نزدیک انتهای سوراخ کور استفاده می‌شود.

در سوراخ‌های کور، معمولاً ابتدا رزوه‌کاری با قلاویز پیشرو یا میان‌رو انجام شده و سپس برای رسیدن به عمق بیشتر از قلاویز ته‌رو استفاده می‌شود.

 

۲. قلاویز ماشینی

قلاویز ماشینی برای استفاده با دستگاه تراش، دریل، دستگاه قلاویززن و CNC طراحی شده و برای کارهای سریع‌تر و تولیدی مناسب است.

قلاویزهای ماشینی بسته به شکل شیار می‌توانند برای سوراخ‌های عبوری یا کور انتخاب شوند. برای مثال، قلاویز شیار مارپیچ در سوراخ‌های کور به خروج براده کمک می‌کند و قلاویز اسپیرال پوینت برای بسیاری از سوراخ‌های عبوری گزینه مناسبی است.

 

۳. قلاویز فرمینگ

قلاویز فرمینگ به‌جای براده‌برداری، با تغییر شکل پلاستیک فلز، رزوه را ایجاد می‌کند؛ بنابراین براده تولید نمی‌کند و در شرایط مناسب می‌تواند رزوه‌ای مستحکم ایجاد کند. این نوع قلاویز به‌خصوص در برخی آلیاژهای شکل‌پذیر مانند آلومینیوم کاربرد دارد.

---

 

✅️ هنگام خرید قلاویز به چه نکاتی دقت کنیم؟

 

۱. سایز و گام رزوه

اولین و مهم‌ترین مورد، مشخص‌کردن قطر و گام رزوه است.

 

✔️ برای مثال:

M8 × 1.25

یعنی رزوه متریک با قطر اسمی ۸ میلی‌متر و گام ۱٫۲۵ میلی‌متر.

در رزوه‌های اینچی نیز باید استاندارد و تعداد رزوه در هر اینچ مشخص باشد؛ مانند UNC، UNF، BSP و NPT.

 

۲. جنس قطعه کار

جنس قطعه یکی از مهم‌ترین عوامل در انتخاب قلاویز است.

برای کارهای عمومی، قلاویز HSS انتخاب رایجی است؛ اما برای موادی مانند استیل و آلیاژهای سخت‌تر، استفاده از HSS-Co (کبالت) یا انواع تخصصی‌تر می‌تواند عملکرد و عمر ابزار را بهبود دهد.

 

۳. سوراخ عبوری یا کور

قبل از خرید مشخص کنید سوراخ عبوری است یا کور.

در سوراخ کور، تخلیه براده اهمیت بیشتری دارد و نوع شیار قلاویز باید متناسب با شرایط سوراخ انتخاب شود. همچنین اگر رزوه باید تا نزدیکی انتهای سوراخ ادامه داشته باشد، قلاویز ته‌رو کاربرد بیشتری دارد.

 

۴. دستی یا ماشینی بودن کار

اگر قرار است قلاویز با دسته قلاویز به‌صورت دستی استفاده شود، قلاویز دستی مناسب است.

برای کار با دستگاه و تولید تعداد بالا، بهتر است از قلاویز ماشینی متناسب با دستگاه، جنس قطعه و نوع سوراخ استفاده شود.

 

۵. کیفیت و برند قلاویز

در خرید قلاویز، فقط قیمت را معیار قرار ندهید. دقت ساخت، کیفیت فولاد، تیزی لبه‌ها، استاندارد تولید و اعتبار برند روی کیفیت رزوه و عمر ابزار تأثیر زیادی دارد.

---

 

🔵 یک نکته مهم قبل از خرید

قلاویز مناسب فقط با سایز مشخص نمی‌شود.

 

✅️ برای انتخاب درست، این موارد را مشخص کنید:

 

سایز و گام رزوه + استاندارد رزوه + جنس قطعه + سوراخ کور یا عبوری + دستی یا ماشینی بودن کار

همچنین قطر مته مورد استفاده قبل از قلاویزکاری باید مطابق جدول استاندارد همان رزوه انتخاب شود؛ قطر سوراخ اولیه مستقیماً روی عمق رزوه و فشار واردشده به قلاویز تأثیر دارد.

 

جمع‌بندی

انتخاب قلاویز مناسب باعث ایجاد رزوه تمیز، کاهش احتمال شکستن ابزار و افزایش عمر قلاویز می‌شود. اگر برای خرید قلاویز بین چند گزینه مردد هستید، مشخص‌کردن سایز، گام، جنس قطعه و نوع سوراخ اولین قدم برای انتخاب صحیح است.

 

(( ابزارپارسیان؛ تأمین‌کننده انواع قلاویز، حدیده و ابزارهای تخصصی ماشین‌کاری و صنعتی. ))

کارشناس فروش مهندس محمودی

۰۹۱۲۲۲۴۶۹۵۲